Sağlıklı Seçimler: Vegan ve Diyet Tatlıları
Kısa cevap: Vegan tatlı tarifi hazırlamak, yumurta ve süt ürünlerini doğru muadillerle değiştirmekten geçer. Yumurta yerine keten tohumu jeli veya muz, süt yerine bitkisel içecekler, tereyağı yerine sıvı yağ ya da tahin kullanılır. Diyet tatlılarda ise şeker ve yağ miktarı azaltılır, lif ve protein artırılır. Doğru oranlarla çalışırsanız sonuç, klasik tariflerden aşağı kalmaz.
Vegan Tatlı Nedir, Neyi İçermez?
Vegan tatlılarda hayvansal hiçbir bileşen yer almaz. Alışveriş listenizden çıkarmanız gerekenler:
- Yumurta ve yumurta akı
- Süt, krema, yoğurt, tereyağı
- Beyaz çikolata ve sütlü çikolata (süt tozu içerir)
- Bal, jelatin (marşmelov, bazı jöleler)
- Kazein ya da whey (peynir altı suyu) içeren toz karışımlar
Etiket okumayı alışkanlık yapın. Özellikle hazır kek karışımları, bisküvi ve kaplama çikolatalarda süt tozu sık görülür. Bitter çikolata seçerken kakao oranı yüksek olanları tercih edin.
Yumurta Yerine Ne Kullanılır?
Yumurtanın tarifteki işi üçe ayrılır: bağlayıcılık, kabartma, nem. Hangi işi görüyorsa ona göre değiştirin.
| Alternatif | Miktar (1 yumurta için) | Nerede iyi çalışır |
|---|---|---|
| Keten tohumu jeli | 1 yemek kaşığı öğütülmüş keten + 3 yemek kaşığı su | Kurabiye, kek, brownie |
| Chia jeli | 1 yemek kaşığı chia + 3 yemek kaşığı su | Yoğun dokulu kekler, barlar |
| Ezilmiş muz | Yarım orta boy muz | Muffin, bal kabaklı kek |
| Elma püresi | 60 g | Hafif, nemli kekler |
| Nohut suyu (aquafaba) | 3 yemek kaşığı | Beze, mus, hafif krema |
| Elma sirkesi + karbonat | 1 çay kaşığı sirke + yarım çay kaşığı karbonat | Kabarması gereken sade kekler |
İpucu: Bir tarifte üçten fazla yumurta varsa, tamamını değiştirmek yerine o tarifi bırakın. Baştan vegan yazılmış bir tarifle başlamak daha güvenli.
Süt, Krema ve Tereyağı Muadilleri
- Süt: Badem, soya, yulaf, pirinç içeceği. Yulaf, kremalı doku verir; soya, proteini yüksek olduğu için kremalarda daha iyi kıvam tutar.
- Krema: Buzdolabında bekletilmiş konserve hindistancevizi sütünün üstündeki katı kısım. Soğuk çırpılır, pasta üstü için idealdir.
- Tereyağı: Kokusuz ayçiçek yağı, hindistancevizi yağı ya da vegan margarin. Hamurun katı yağa ihtiyacı varsa (kuru pasta, tart tabanı) sıvı yağ değil, buzdolabı soğukluğunda katı yağ kullanın.
- Yoğurt: Soya yoğurdu veya hindistancevizi yoğurdu.
- Kondanse süt: Hindistancevizi sütü ile şekerin kısık ateşte koyulaştırılması.
Pasta kremaları ve dolgular konusunda temel bilgiye sahipseniz, aynı mantığı bitkisel sütlerle de uygulayabilirsiniz. Nişasta bazlı muhallebi kremaları vegan versiyonda neredeyse birebir çalışır.
Diyet Tatlılarda Şeker ve Kalori Ayarı
“Diyet” demek tatsız demek değil. Kademeli azaltma en iyi yöntem.
- Şekeri %25 azaltın. Çoğu kek tarifinde fark edilmez. İkinci denemede %30-35'e çıkabilirsiniz.
- Meyveyi tatlandırıcı gibi kullanın. Hurma ezmesi, olgun muz, elma püresi hem tatlılık hem nem verir.
- Yağın bir kısmını püreyle değiştirin. 100 g yağın 40 g'ını elma püresi veya yoğurt yapabilirsiniz. Tamamını değiştirmek dokuyu lastikleştirir.
- Lif ekleyin. Tam buğday unu, yulaf ezmesi, öğütülmüş badem. Unun üçte birini değiştirmekle başlayın.
- Porsiyonu küçültün. Kupkek kalıbı ve küçük tart kalıpları, porsiyon kontrolünde en pratik araç.
- Kakao ve baharatı artırın. Tarçın, vanilya, kakao ve tuz; algılanan tatlılığı yükseltir.
Eritritol ve stevia gibi tatlandırıcılar kullanacaksanız, şekerin kek içindeki nem tutma ve kızarma işini yapmadıklarını unutmayın. Bu yüzden bu tatlılar daha soluk renkli ve daha çabuk kuru olur. Küçük kalıplarda pişirin, süreyi kısaltın.
Yeni Başlayan İçin En Kolay 5 Tarif Fikri
- Vegan brownie: Keten jeli + kakao + sıvı yağ. Hata payı en düşük tarif.
- Yulaflı muz kurabiyesi: Ezilmiş muz, yulaf, tarçın, biraz tahin. Üç malzemeyle olur.
- Chia puding: Bitkisel süt, chia, hurma. Fırın gerekmez.
- Hurmalı enerji topları: Hurma, ceviz, kakao. Robotta karıştır, yuvarla.
- Muzlu dondurma: Donmuş muzu robotta çekmek yeterli. Buz kremi mantığını kavramak için iyi bir başlangıç.
Meyveli kek ve pasta tarifleriyle çalışmayı sevenler, vegan geçişte en az zorlanan grup. Meyve zaten nem ve tatlılık sağladığı için yumurta eksikliği daha az belli olur.